Новости

Кәсіподақ - қалқаның һәм қауқарың!

 «Алматы кәсіподақтар одағы» кәсіподақтарының аймақтық бірлестігінің төрағасы  

Қайрат Қаратайұлы Қаратаев

Кәсіподақ ұйымы дегеннің не екенін, кімдердің құқығын қорғап, кімдердің мүддесі үшін жұмыс жасайтынын кәнігі қала мен дала еңбеккерлері сонау келмеске кеткен Кеңес дәуірі кезінен-ақ біледі.  Өзінің әділеттілігі мен беделінің арқасында кез келген жерде, кез келген келеңсіз іске бел шеше араласатын, одан бөлек еңбеккерлердің еркін өмір сүріп, дем алуына да жағдай жасап, қарапайым еңбекшілердің қалқаны болған, түрлі деңгейдегі (республикалық, облыстық, қа­лалық, ұйымдық, ұжымдық)  кә­сіп­одақтар өзінің жасампаз істерін әлі де жалғастырып келеді. Әрине елімізде қоғамдық формация өзгеріп, экономикамыз нарықтық экономикаға көшіп, салт-санамыз бен құқықтарымыз еркін болған бүгінгі кезеңде кейбір жеке меншікке бағытталған ұжымдар мен шаруашылықтар болмаса, негізінен еңбеккерлердің 90-95 пайызы кәсіподақты пана тұтары анық. Өйткені  әр түрлі жағдайларда жұмысшы мен жұмыс беруші арасындағы еңбек келісім-шарттары мен құқықтары бұзылып, қарапайым жұмысшылардың  жа­лақысы кешіктірілетінін, тіп­ті жалақыларын бірнеше айлап ала алмай жүретінін, әлеуметтік жеңілдіктер мен өз­ге де еңбек заңнамаларының сақтала бермейтінін күнделікті өмірде кездестіріп те, ақпарат құралдарынан  көріп те жүрміз. Міне осындай қиын қыстау шақта арқа сүйер сүйенішің — Кәсіподақ көмекке келетіні рас. Ендеше біз осы кәсіподақ жайлы жоғарыда айтқан аз-кем түсініктемеміздің арнасын биылғы жылдың желтоқсан айында 100 жылдығын атап өткелі отырған «Алматы кәсіподақтар одағы» кәсіподақтарының аймақтық бірлестігі (әрі қарай «АКО» АКБ), оның тарихы мен атқарған және атқарып жатқан істері жайлы әңгімеге қарай бұрмақпын.

Аталмыш ұйымның алғашқы құжаттық мәліметі оның 1919 жылдың  31 қазанында,  Верный қаласында өткен 1-ші конференциясында құрылғанын айғақтайды. Содан бері арада өткен бір ғасыр ішінде Алматы облыстық кәсіподақ ұйымы талай-талай тарихи кезеңдер мен оқиғалардың куәгері болды. Алғашқы онжылдықтар негізінен еңбек майданын қалыптастыруға, халықты отырықшылыққа бейім­деуге бағытталса, келесі бір ұзақ кезеңде КСРО тұрақтылығының негізін құрайтын — социализмді нығайтуға, еңбек тәртібін күшейтуге аса мән берді. Сондай-ақ, соғыс жылдары мемлекеттік қорғаныс пен қауіпсіздік жолында іске асқан еңбеккерлердің патриоттық бастамаларын қолдап отырса, тың және тыңайған жерлерді игеру кезеңінде жастарды жігерлендірудің, олардың құқығын қорғаудың алғы шебінде жүрді.

Ал енді Кеңес Одағы ыдырап, Қазақстан өз алдына егемен ел болған тұста, экономикамыз құлдырап, халықтың әл-ауқаты нашарлаған еді. Қоғамдық ұйым­дар мен саяси партиялардың  қолданыстағы заңнамаларына өз­­геріс енгізулерінің салдарынан облыстық кәсіподақ та рес­публикалық кәсіподақ бірлестігі ішінде алғашқылардың бірі болып, 1990 жылдың 21 шілдесінде өткен одақаралық конференцияда өз Жарғысын бекітіп алды, ал 1992 жылдың наурызында жеке заңды тұлға ретінде әділет органдарына тіркеуге тұрды. Сонымен қатар ол «Қоғамдық бірлестіктер туралы» қабылданған Заңға сәйкес және ҚР Азаматтық Кодексіне байланысты 1995 және 1999 жылдары екі рет қайта тіркеуге тұрып, құрамында 350 мыңға тарта мүшесі бар отыз шақты кәсіподақты біріктірген: «Алматы кәсіподақтар одағы» кәсіподақтарының аймақтық бір­лестігі  - деп аталды. Бүгінде оның Алматы облысы мен Алматы қаласында орналасқан, бі­лім, денсаулық, БАҚ, мәдениет, спорт, агроөнеркәсіп, тағы басқа да 22 мүшелік ұйымында 160 мыңдай мүшесі бар. Осы аталмыш кәсіподақ ұйымына мүше ұйымдар мен мекемелер өзара тығыз байланыс орнатып, іскерлік деңгейде басымдыққа ие болған. Десек те сол бір қиыншылық жылдары  мемлекетіміз нарықтық экономикаға көшіп, түрлі салалаларда қиыншылықтар туып жатқан шақ еді. Мұның өзі кәсіподақтардың біршама құқықтарын шектеуге әкелді. Мәселен оның әлеуметтік қамсыздандыру қорын басқаруға, заңнамалық бастама көтеру құқығына және мекемелердің шаруашылық ісіне араласауына шектеу қойылды. Сондай-ақ өндіріс көлемінің төмендеуі ондағы жұмысшылардың, яғни біздің кәсіподақ мүшелеріміздің күрт азайып кетуіне әкеліп соқтырды. Бұл бүкіл республикаға тән үрдіс болғаны рас. Дегенмен кәсіподақ ұйымдары дер кезінде жаңа қадамдар жасап, ескі командалық-әкімшілік әдістемеден арылып, өз беделін Ата Заңымыз бен Азаматтық кодекске сай құра білді.  Мәліметтерге сүйенсек, республика бойынша 2019 жылдың  ақпанына дейінгі уақытта 97 669 ұжымдық шарт бекітіліп, 40 пайыз кәсіпорын қамтылыпты. Осының нәтижесінде кәсіподаққа мүшелер саны да күннен күнге артып келеді. Бүгінде республика бойынша шамамен 2 миллиондай кәсіподақ мүшесі бар екен. Кәсіподақ ұйымдарының әлеуметтік әріптестермен бірлесе өткізген «Еңбек келісім-шартын жаса!» атты акциясы нәтижесінде де еліміз бойынша 10 мыңнан аса жұмыс беруші мен 37 мың жұмысшы арасында еңбек келісім-шарты жасалып, жұмысшылардың құқы мен әлеуметтік қорғалуы қамтамасыз етіліпті.

Ал енді соңғы жылдары Алматы қаласы мен Алматы облысы басшылығы, облыстық кәсіподақ ұйымы мен өнеркәсіпшілер және Кәсіпкерлер одағы арасында жасалған үшжақты келісімдер нә­тижесінде ұтымды іс-тәжірибелер өмірге еніп жатыр. Олар жасасқан келісім-шарттар арнайы құрылған комиссияның жіті қадағалауында болады. Өйткені қоғамда әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты сақ­тауда Кәсіподақтарға жүктелер жауапкершілік жоғары еді. Сон­дықтан әр тоқсан сайын қала және облыс әкімдіктерінде кәсіподақ атқарып жатқан іс-шаралар мен міндеттемелердің есебі тыңда­лып, әлеуметтік-эко­номикалық мә­­се­ле­лерді шешудің жолдары, оның ішінде еңбек құқығы мен қызметкерлердің кепілдігін қамтамасыз ету және еңбектің заңдық нормаларының сақталуы қатаң қадағаланады. Бұл тұрғыда  кәсіподақ еңбек қатынастары бойынша туындаған даулы мәселелерге араласып, тіпті сот үдерістеріне де қатысамыз, оған толық  құқымыз бар. Қажет жағдайда дауласушы тараптарды сотқа дейін татуластырып, сот пен Кәсіподақтар федерациясы арасындағы ынтымақтастық туралы меморандум аясында жұмыс істейміз. Елбасының 5 қазан 2018 жылғы: «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Жолдауында: «уақыт пен ресурстардың орынсыз шығындарын талап ететін артық сот рәсімдері қысқаруы тиіс», — делінген болатын. Демек бұл сот жүйесі қызметінің тиімділігін арттырумен қатар, халықтың қалта қаражаты шығындарын да үнемдеу деген сөз.

Тұрақтылық — біздің басты құндылығығымыз екені белгілі. Оны сақтаудағы кәсіподақтардың негізгі құралы — ұжымдық шарт болып табылады. Ол кез келген мекеме мен кәсіпорындарда болуы шарт. Ұжымдық шарт мекеме басшысы мен кәсіподақ мүшелері арасында екі-үш жылдық мерзімге дейін жасалады. Дегенмен аталмыш ұжымдық шарт кез келген мекеме мен кәсіпорында болуы шарт десек те, заңнамада «міндетті» деген сөз айтылмайды. Сондықтан болар, бұл шартты жасаудан қашқақтап, жалтаратындар да бар. Оның бірден бір себебі: кәсіподақтың еңбек заңдарының бұзылуына жол бермейтіндігі екені жасырын емес.

Сонымен қысқаша жинақ­тай айтсам, біздің «Алматы кәсіподақтар одағы» кәсіп­одақтарының аймақтық бірлестігі  кәсіподақтардың бірігуі мен дамуы және оның әрбір мүшесінің еңбек және әлеуметтік-эко­но­микалық құқықтарының қор­­ғалуы  жолында барынша ықпал ете бермек. Біз әлеуметтік серіктестік мақсаттарын ұстана отырып, мемлекеттік органдармен  және жұмыс беруші бірлестіктермен тығыз қарым-қатынаста жұмыс жасаймыз. Заңгер, кадр қызметкері, есепші, техникалық инспектор тағы басқа мамандық иелері болып жүрген кәсіподақ қызметкерлері жиі-жиі семинарлық сабақтарға жіберіліп тұрады. «АКО» АКБ  «Күшіміз бірлікте!» атты ұранды ұстана отырып, Алматы мен Алматы облысына қарасты аумақта өз қатарымызды көбейту жолында ерінбей еңбек етіп келеді.

«АКО» АКБ-ның негізгі ұс­танымдары мен бағыттары:

  1. «АКО» АКБ-ның негізгі мін­деттерінің бірі — әлеуметтік серіктестік жүйені жетілдіре беру. Ол үшін қала мен облыс деңгейінде Аймақтық келісім жа­састық. Бүкіл ұйымдарда кәсіп­одаққа мүше еңбекшілердің кепілдіктері мен әлеуметтік же­ңілдіктерін қарастыратын Ұжым­­дық келісім-шарттар жасалған. Келісім-шарттардың іске асуын оңтайландыру тұрғысында, қажет болған жағдайда оған өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі және белгілі бір мезгілдерде ұжымдық келісім-шарт міндеттемелерінің орындалу барысы бақыланып, тексеріледі;
  2. «АКО» АКБ-ның жаһандық бағыттарының бірі: Қазақстандағы Кәсіподақ ұйымдарын дамыту мен еңбекшілердің әлеуметтік-эко­номи­калық жағдайын жақсарту жолында республикалық және салалық бірлестіктермен бірлесе отырып, бірыңғай ортақ ұсыныстар, бағыт-бағдарлары, әдіс амалдарын әзірлеу;
  3. Еңбек құқығы жайлы мәсе­лелерде тұрақты түрде жазбаша және ауызша кеңестер ұсынылып, жеке және ұжымдық дауларды шешу үшін кеңестер беріледі, қажет болған жағдайда басқа ұйымдар мен мекемелердегі жұмысшылардың да мүдделері ұсынылады.
  4. «АКО» АКБ-ның ерекше актуальды қызметтерінің негізгілері: кәсіподақ мүшелерінің құқықтық сауаттылығын арттыру, кәсіподақ активтерінің заңнамалық және тә­жірибелік дайындық деңгейін жетілдіру. Ол үшін ай сайын кәсіп­одақ ұйымдастырушылары­ мен кадрлық қызметкерлер, заңгерлер мен есепшілерге арналған арнайы семинар сабақтар өтеді. Олар онда теориялық жағынан ғана білім алып қоймай, сонымен қатар іс-тәжірибе негізінде өз шеберліктерін арттырып, одақішілік өмір жайында ақпараттық-әдістемелік материалдар да ала алады.
  5. Кәсіподақ мүшелерінің ден­саулықтарын сақтау мәселесіне де зор көңіл бөлінеді. Бұл мақсатта жүйелі түрде кіші-футболдан турнирлер өтеді. Алдағы уақытта волейбол, үстел теннисі, шахмат сияқты спорт түрлерінен кең көлемде спартакиадалар өткізбекпіз. Осы орайда жоғарыда аттары аталған спорттық шаралар жекелеген жергілікті нысандарда өткізіліп жатқанын айта кеткен жөн.
  6. «АКО» АКБ жыл сайын мынадай байқаулар өткізіп тұрады: 1. «Еңбек жолы»: (номинациялар: «Үздік еңбек династиясы», «Жұмыс істеуші жастардың үздік тәлімгері», «Өндірістегі үздік жас жұмысшы»); 2. «Сәттілік пен қауіпсіздік»: (номинациялар: «Еңбекті қорғау — кәсіподақ қызметіндегі басым­дылық», «Еңбекті қорғау ісінде белсенді, жауапкершілігі мол техникалық инспектор», «Ұйым­дағы еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі өндірістік кеңестің шығармашылық жұмыс жоспары).

Міне осы байқаулардың қоры­тындысы бойынша жеңімпаз атанған­дар бағалы сыйлықтармен және Құрмет грамоталарымен марапатталады.

  1. Зейнеткерлікке шыққан «құр­метті» кәсіподақ мүшелеріне мерекелік күндер мен мерейтойлық даталар қарсаңында моральдық және материалдық тұрғыда сый-құрмет жасап, құттықтау шараларын ұйымдастыру, өзге кәсіподақ белсенділерін қоғамдық жұмыстарды жүргізуде ынталандыра түсетіндігімен маңызды болып табылады. Мұндай шаралар кезінде еңбек ардагерлері мен кәсіподақ қозғалысының бел­сенділері де ұмыт қалмайды. Олар­дың көп­шілігі «АКО» АКБ-ның «Алматы Кәсіподақтарының құрметті қайраткері» деген атағымен қоса, арнайы төсбелгілерімен жә­не республикалық Кәсіподақтар бірлестігінің кәсіподақ ұйымының дамуына сіңірген еңбегі үшін «Қазақстан еңбек конфедерациясы» Құрмет грамотасымен марапатталған.

Кәсіподақ ұйымдары жайлы сөз қозғалғанда, ең алдымен ұйымның атқарып жатқан жұмыстары, одан кейін ұйымның басшысы, оның біліктілігі мен білімділігі,  іскерлігі, ұйымдастырушылық қабілеті жайлы айтылары сөзсіз. Ал бұл айтылғандардың кемшін түсіп жатқан жері болса, қызметкерлерден бастап, әрбір кәсіподаққа мүше адам, тіпті «сырт көз — сыншы» демекші, сыртқы ортадан келген кез келген адам сын айтар еді.

Мен өзімнің 41 жыл еңбек өтілімнің 20 жылын осы кәсіподақ жүйесі саласына арнаппын, бі­рақ осы уақыт аралығында біз­дің «Алматы кәсіподақтар ода­ғы» кәсіподақтарының аймақ­тық бірлестігі жайлы  бір де бір рет теріс пікір айтылғанын естімеппін. Яғни біздің ұжым мен қызметкерлеріміздің және серіктес ұйымдардың қызметтері ел көңілінен шығып жатыр деген сенімдемін. Серіктес демекші, біздің «АКО» АКБ-ның құрамына «Руханият», «Ұстаз», «Қамқоршы», «Парасат», «Медик», «Бақыт» тағы басқа сол сияқты  жиырма екі бірлестік кіреді. Осылардың ішінде біреуі, мәселен қабырғасы 1924 жылдары қаланған Алматы қаласы мәдениет, спорт және полиграфия мекеме қызметкерлерінің Жергілікті «Руханият» кәсіподағы қоғамдық бірлестігі жайлы азғантай ғана айта кетейін. Бірлестіктің төрағасы Омаров Исламбек Әдәһәмұлы деген көпшілікке белгілі азамат. Жоғарыда айтқан біліктілік пен білімділік, жауапкершілік пен талапкершілік сияқты қасиеттердің бәрін бұл азаматтың бойынан табуға болады. Мәдениет, спорт және полиграфия салаларында Алматыда өтіп жатқан кез келген шараның басы-қасында ұйытқы болып аталмыш ұжым мен ұжым басшысы жүреді. Бір ғана қалада күніне жүздеген іс-шаралер мен спорттық жарыстар өтіп жатса, облыстық көлемде қаншама іс шаралар өтіп жатады десеңізші. Мен осы бір ғана «Руханиятқа» қысқаша сипаттама беру арқылы, қалған 21 кәсіподақ бірлестігінің, яғни «Алматы кәсіподақтар одағы» кәсіподақтарының аймақтық бір­лестігінің  жұмыстары да осы тектес деңгейде қайнап жатқанын жеткізгім келеді. Сондай-ақ кез келген сала қызметкерлері, еңбеккерлер өздері арқа сүйер, қорғаны мен қалқаны болар кәсіподақ ұйымдарына мүше болып, біздің қатарымызды көбейтсе екен деген тілегім бар. Сонымен қатар кәсіподақтардың 100 жылдық мерейтойына байланысты кәсіподақ басшылары мен белсенділеріне еңбектерінің жемісін көруге шын жүректен тілектестігімді білдіремін. Еліміз аман жұртымыз тыныш болсын!

Жүз жылдық тарихы бар кәсіподақ

Егеменді еліміздің басты байлығы –  адам. Ал адам, қабырғалы қоғамның алтын қазығы іспетті. Қоғам болған соң түрлі өндіріс ошақтары мен ірілі-ұсақты ұйымдар болады. Еліміздің өсіп-өркендеуіне кәсіпорындармен бірге кәсіподақ ұйымдары да өз үлесін қоса білді.  Биыл кәсіподақ ұйымының құрылғанына 100 жыл толып отыр. Осыншама жылдар ішінде кәсіподақтар басынан түрлі заманды өткеріп, аумалы-төкпелі кезеңдерге куә болып, жаңа заманның есігін айқара ашып отырған жайы бар. Өткенге көз жүгіртіп келешекті кемелдейтін болсақ, кәсіподақ тарихынан сыр шертуге тура келеді. Кәсіподақтың 100 жылдық мерекесіне орай «Алматы кәсіподақтар одағы» кәсіподақтарының аймақтық бірлестігінің төрағасы Қайрат Қаратайұлы Қаратаев мырзаны  әңгімеге тарттық. Әңгіме желісі аталмыш ұйымның өткені мен болашағы туралы өрбіді.

- Қайрат Қаратайұлы кәсіподақ ұйымдарының құрылғанына 100 жыл толыпты. Көнекөз қария­лар «кәсіподақ деп, байырғы кәсіподақты айт» - деп жатады. Әңгіменің әлқисасын іргесін ынтымақпен қалаған кәсіп­одақтардан бастасаңыз.     

- «Халық айтса, қалт айтпайды» байырғы кәсіподақтардың тегеуріні мықты болғаны рас. Ол кезде он бес одақ бір ту астында қатаң тәртіпке бағынды. Ырзық несібесін адалынан тапты. Заман ауыр, күн көру қиын деп ешкім шағым жасамады. Халық қиындыққа төзе біліп, түрлі ауыр сынақтарды басынан өткізді. Бұл туралы білгісі келген жандар болса, тарихқа үңілсе болады. Ал енді кәсіподақтардың тарихына келсек, ол – кеңес одығымен тығыз байланысты. Осы тұста әңгіме ауанын аз-кем тарқата кетейін. 1919 жылы 31 қазанда Түркістан облысында алғаш рет кәсіподақ ұйымы құрылды. «Біріккен күш» есебінде тіркеліп, кеңес құрамы бекітіліп, жарғы қабылданды. Міне, сол тұстан бастап кәсіподақ­тар жұмысшылардың құқықтарын қор­ғауға шындап кірісті. 1919-1937 жылдары өлкелік кәсіподақ кеңестері өмірге келіп, кәсіподақ съездерін жүргізе бас­тады. Аталмыш басқосуларда жұмыс­шылардың өзекті мәселелері көтеріліп, оларды шешу жолдары қарастырылды. Жергілікті кәсіподақтар ресейлік әріптестерімен тығыз байланыста болып, ортақ мәселені бірігіп шешуге тырысты. 1927 жылы орта азия мен алматы аймақтық әкімшілік құрылымдарда бірқатар өзгерістер енгізуге арналған іс-шаралар болып өткенін білеміз. Сол кездерде Түрксіб құрылысына жұмысшылар  мен кәсіби мамандар даярлау  жұмыстары жүргізілді. 1931 жылдан бастап белсенді жұмысшылардан құралған стахановшылар қозғалысы елеулі еңбек етіп, ел еңсесін тіктеуге біршама үлес қосты.  Олар – адам еңбегін қанауға қарсы шығып, 7 күндік жұмыс кестесін құруға мұрындық болды. Бұл өте ауыр да күрделі уақыт болатын.  Кәсіподақтар жұмысшылармен тізе қосып, ел игілігі үшін ерінбей еңбек етті.

- Кәсіподақтардың ең күрделі кезеңі қолдан жасалған ашар­шы­лық пен соғыс жылдары болғанын білеміз. Бұл туралы да тақырыпты тарқата кетейік.

- Иә, ашаршылық кезде қаншама адамдар дүниеден озды. Жазықсыз жапа шекен жандар қаншама. Ол аз болғандай зұлмат соғыс басталды. Ұлы Отан соғысы басталғанда өнідіріс ошақтары тоқырап, қорғаныс саласына қызмет етуге кірісті. Жеңіске жету үшін жұмысшылар күндіз-түні жұмыс істеуге тура келді. «Бәрі, майдан үшін», «бәрі жеңіс үшін» - деп аянбай тер төкті. Сол кездегі жұмысшылардың жанкештілігі өз алдына бір төбе әңгіме. Ел басына күн туған заманда кімге оңай болды дейсің, ауыр заман еді ғой.  Кәсіподақтар да тобықтан су кешіп, еңбек еткені есте қалды. Ол кезде техника мекен-саяқ, барлығы жұмысшылардың күшімен атқарылды. Кәсіподақтар жығылған жанға сүйеу болып, қиналған жанға қол ұшын бере білді. Орталық жүйенің шешімі әділ, әрі айқын еді.

- Сол кездегі кәсіподақтар кездес­кен қиындықтарға қарамастан  жұмысшыларға көмек қолын созды. Мұның бәрі орталық жүйеден басқарылып, жұмысшыларды ын­таландыру үшін жүргізілді. Жал­пы сол кәсіподақтардың ерен еңбектерін де еске ала отырайық.

- Алысқа бармай, әңгімені өзі­мізден бастайық. 1954 жылы алматы облыстық кәсіподақтар кеңесі өз жұмысын қарқынды жүргізе бастағаны туралы тың деректер бар. Орталық комитет ауыл шаруашылық саласына қолдау көрсетіп, жергілікті өндіріс ошақтарын жандандыруға атсалысты. 1963 жылы 16 сәуірде алматы облыстық кәсіподақ кеңесі құрылып, шаруашылыққа жіті мән беріле бас­тады. 1964 жылы 15 желтоқсанда заман талаптарын қанағаттандыру мақсатында қайта құрылды. 1969 жылы біріккен кәсіподақ қызметінің кеңесінде – 512743 адам еңбек етсе, олардың – 479520 кәсіподақ мүшесіне тіркеуге алынды. Кеңес одағы кезінде социалистік сайысқа 107 млн. еңбекшілер қатынасты. Коммунистік тұрғыда 68 млн. адам еңбек еткені мұрағаттарда сақталған. Біздің облысымыздан 926 000 адам қатынасып 653 000 жұмысшы маңдай терін төккенін айта кету керек. Сол кезде әлеуметтік мәселелерге баса назар аударылды. Жұмысшыларды ынталардыру мақсатында «қалыс қалмай еңбек ету», «жұмысшы эстафетасы», «еңбекшілер жасасын!»-деген сынды топтар болғанын білеміз. 1982 жылы 15 мың ұйғарылымдар шығарылып, 239 өнер туындысы және 950 ұсынымдар бойынша жаңа техникалар алу үшін 38 млн. қаржы көзі жұмсалды. Өзін-өзі басқару мақсатында 1300 шығармашыл адамдар жұмылдырылып, 52 000 адам тынбай еңбек етті. Соның нәтижесінде өндірісте 9,7 мың ұсыныстар енгізіліп, 7,7 млн. қаржы үнемделді.  1977 жылы ауылдық жерлер үшін бірыңғай сақтандыру кепілдігі жүйелі жұмыс істеді. Біздің облысымызда  саяхатшыларға арналған 3 демалыс орны, 16 сауықтыру шипажайлары  елге есігін айқара ашты. Өндірістік емдеу үшін жұмысшыларға 78,3 пайыз жеңілдікпен берілді. Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне емдеу-сауықтыру нысанына жолдамалар кезектен тыс тегін үлестірілді. Пионер лагерлеріне 50 пайыз жеңілдік көрсетілді. Ауыз толтырып айтатын тындырымды істер жетіп артылады.

- Бұл кезеңдерді кәсіподақтардың дәуірлеу кезеңі десек артық айтпайтын шығармыз. Ал енді, кәсіп­одақтардың құлдырау кезеңіне де тоқтала кетсеңіз.

- Кәсіподақтардың құлдырау дәуірі Кеңес өкіметінің құлауымен тығыз байланысты. Осы кезеңде кәсіподақ ұйымдары ыдырап «балапан басына, тұрымтай тұсына кеткен» заман болғанын білеміз. Өйткені, өндіріс ошақтыры жабылып, мекемелер мен кәсіпорындар жекенің қолына өтіп, нағыз капиталистік дәуір басталды. Мекеме болмаса, кәсіподақ мүшесі қайдан болсын. Ал, жеке нысандар кәсіподаққа жарна төлегісі келмейді. Өз алдымызға ел болып, еңсемізді тіктеу үшін кедергілерден өтуге тура келді. Бұл уақыт кәсіподақтардың құлдырау кезеңімен ұштасты. Бірақ, кәсіподақтар қиындыққа мойымады, қашанда жұмысшылардың жағында болғанын мақтанышпен айтуға болады. 1990 жылы 21 шілде айында алматы облыстық кәсіподақ кеңесі алғашқылардың бірі болып өзінің құжаттық жарғысын бекітіп, 1992 жылы наурыз айында тіркеуден өтті. Жарғыда әрбір кәсіподақ мүшесіне жан-жақты қамқорлық көрсету амалдары, еңбек қауіпсіздігі, сауықтыру және тағыда басқа көптеген міндетті шаралар қамтылған болатын. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің шешіміне сейкес, «қоғамдық бірлестіктер жөнінде» заңды құжатқа өзгерістер енгізіп, заман талабына сай 1995-1998 жылдары қайта тіркеуден өтті. Өткенге сәл шегініс жасайтын болсам, 1991 жылы Алматы кәсіподақтар кеңесі бірінші болып қалалық кеңестің атқарушы комитетімен келісімге келіп, біріккен келісім-шартқа қол қойды. Бұл келісім әлеуметтік әріптес атауына ие болды. Келісім аясында жергілікті құзырлы орындармен бірігіп жұмыс істеу, ортақ мәселені тиімді шешу жолдары көзделген. 1992 жылы қаржылық бағамның құлдырауына байланысты қала кәсіподақтары және облыстық ұйымдар Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесі және өкіметтің назарына өз талаптарын жеткізді. Бұл өтінімде – жергілікті тұрғындарға алғашқы әлеуметтік жәрдем көрсету шаралары, қаржылық құлдырауды ауыздықтаумен қатар бірқатар өзекті мәселелер көтерілді. 1993-1994 жылдары Жоғарғы кеңестің жаңа конституциясы және  заңнамасы «Қоғамдық бірлестіктер жөнінде», «Кәсіподақтар туралы», «Еңбек қауіпсіздігі» тұ­ғырнамасы кәсіп­одақтарды біршама құқықтардан айырды. Осы кезеңде өнірістерде заңсыздықтар орын алып, еңбек­шілер құқығы бұзылды. Осындай келеңсіздіктерге жол бермеу үшін кәсіподақтар заңнамаларға толықтырулар мен өзгерістер енгізу үшін өкіметке арыз шағымдарын жолдады. 1995 жылы қалада және облыстарда әлеуметтік әріптес бойынша үшжақты келісімге қол жетті. 2015 жылы ақпан айында өткен конференцияда ҚР «Кәсіптік одақтар туралы» қабылданған жаңа заңнамасына сәйкес кәсіподақ жарғысы түзетілді. Бүгінгі таңда 20-дан астам кәсіподақ  ұйымдарында 130 000 адам бірлесіп еңбек етуде.

- Кәсіподақтардың 100 жылдық тарихына орай қысқаша шолу жасадық. Енді, болашаққа бет бұрсақ. Болашақта еліміздегі кәсіп­одақтардың әл-ақуалы қан­дай болмақ? Өзіңіздің алға қойған мақсаттарыңыз туралы не айтасыз?

- Ешкім болашақты болжап біле алмайды. Ол – бір Аллаға ғана аян. Сәуегейлік таныту астамшылық болар. Әрине, іштей жорамал жасауға болады, бірақ ол орындала ма жоқ па, тағы белгісіз. Біз тек болашаққа үмітпен қараймыз. Болашақтағы кәсіподақ әлемдік деңгейде жұмыс жасауы үшін, іргетасы бүгіннен қалануы тиіс. Біз қолымыздан келгенін аянып қалып жатқан жоқпыз. Замана сұранысын қанағаттандыруда біршама жұмыстар жасадық. Алыс-жақын шетелдік әріптестерімізбен тәжірибе алмастық. Ортақ мә­селелерді талқылап, оның шешу жолдарын сарапқа салдық. Бо­лашақта кәсіподақтардың әл-ауқаты жақсарып, құзыретті ұйымға айналады деп сенім артамын. Өзімнің алға қойған мақсаттарым да болашақ кәсіподақтың пәр­менділігін арттыруға негізделген. Еңбекшілердің жан-жақты құқық­тарын қорғай отырып, еліміздің өсіп-өркендеуіне ықпал жасау. Бұл – баршамыздың отан алдындағы аза­маттық борышымыз деп білемін. Сіз бен біз бірлесіп ел мүддесі үшін еңбек етейік, бағасын халық бере жатар.

- Әңгімеңізге рахмет!

Сұхбаттасқан

Қайрат АҒЫБЕРГЕН.

Жанаозен, Тенгиз: когда государство не считается с профсоюзами…

Жанаозен, Тенгиз: когда государство не считается с профсоюзами…

для перехода на сайт источник интервью, нажмите сюда......

zhana ozen
        Недавний конфликт на Тенгизе между казахстанскими рабочими и экспатами из арабских стран показал, что уровень социальной защищенности наших рядовых граждан оставляет желать лучшего. О том, кто должен заниматься такой защитой в первую очередь и почему этого не происходит, мы беседуем с генеральным секретарем республиканского объединения профсоюзов «Казахстанская конфедерация труда» Муратом Машкеновым.

     Перезревший чирей

  - С вашей точки зрения, случившееся на Тенгизе можно квалифицировать как трудовой конфликт?

     - Это только начало. Подобные конфликты назревали давно. Они как чирей, а ЧП на Тенгизе – первый нарыв. И произошел он именно там неслучайно: на Тенгизе сконцентрировано большое количество рабочей силы, налицо дискриминация казахстанских работников (по сравнению с иностранцами) в том, что касается оплаты и условий труда.

 - Бесправное, по сути, положение казахстанцев, работающих на совместных предприятиях, – это отражение государственной политики или же беспомощность местных профсоюзов?

 - Это звенья одной цепи. Прежде всего, я бы отметил отсутствие государственного контроля. Приведу конкретный пример. Совсем недавно Министерство труда и социальной защиты населения РК передало структуры своей государственной инспекции в ведение местных органов исполнительной власти. Получается, что отныне министерство, по сути, не контролирует ситуацию на местах, поскольку не имеет соответствующих полномочий. При этом местные инспекции при акиматах аффилированы с региональными органами власти. Соответственно они вынуждены способствовать сокрытию подлинных причин таких трудовых конфликтов. Хотя их можно предотвращать еще на стадии возникновения. Но для этого необходима политическая воля, а ее как раз таки и не хватает.

Не будет профсоюзов – будут социальные конфликты

- После эксцесса на Тенгизе аким Атырауской области Нурлан Ногаев назвал базовую причину конфликта – очевидная дискриминация в оплате труда. Но хотелось бы понять, как такое возможно сегодня, по истечении почти трех десятилетий суверенитета? Ведь защита прав своих граждан – одно из условий реализации этого самого суверенитета, не так ли? И еще: где наши профсоюзы? Или их там нет вообще?

- Начну с последнего вопроса. Профсоюзы есть, и в основном они являются членами Федерации профсоюзов РК (ФПРК). При этом там нет ни одной организации, которая бы входила в состав Конфедерации труда.

В данном случае я бы отметил один существенный момент. На сегодняшний день многие профсоюзные организации, входящие в ФПРК, тоже аффилированы с властью. Можно вспомнить, что недавно один из работников территориального объединения профсоюза «Алматинский профсоюзный центр» заявил, что руководитель федерации является членом правительства РК, поскольку постоянно посещает заседания кабмина. Отсюда вопрос: «Как член правительства может защищать интересы наемных работников, если головной профсоюзный орган аффилирован с властью?». То же самое происходит и на местах. Вывод напрашивается банальный: люди просто боятся выступать против власти.

Ну а что касается базовой причины конфликта – неравных условий труда, то это так и есть на самом деле. И подобное творится не только на Тенгизе. Конфликты на аналогичной почве возникали и раньше. На том же Тенгизе, в Жанаозене. Такая же ситуация складывается и в сфере воздушных перевозок, где казахстанские пилоты подвергаются дискриминации в вопросах оплаты труда по сравнению со своими иностранными коллегами. Причем все об этом знают, но ничего не делают для разрешения ситуации.

На сегодня Казахстан ратифицировал 26-ю и 95-ю конвенции Международной организации труда (МОТ). Осталось ратифицировать 131-ю. Ратификация этих трех конвенций (особенно 131-й) позволила бы ввести цивилизованный механизм установления реального минимума заработной платы (подчеркиваю: реального), а также индексации заработной платы, чего у нас нет до сих пор.

Сейчас в условиях оплаты труда по всем отраслям (не только на Тенгизе) действуют приблизительные расчеты. Хотя я бы даже такими их не назвал. Это цифры, которые устанавливаются в результате заключения отраслевых соглашений и коллективных договоров, устраивающих обе (работодатель-работник) стороны. А научно обоснованных расчетов и механизмов нет. Поэтому мы настаивали и добились включения в генеральные соглашения о социальном партнерстве между правительством РК и республиканскими объединениями работников и работодателей на 2018-2020 годы пункта о незамедлительной ратификации 131-й конвенции МОТ.

Раскрою подноготную. Дело в том, что нормы международного права имеют приоритет перед национальным законодательством, в данном случае казахстанским. Не имея международной основы в виде ратификации вышеназванной конвенции, наши органы власти боятся пересмотреть существующий механизм и присоединиться к цивилизованным методикам установления заработной платы. Хотя необходимые основания для этого есть. У нас существуют региональные и отраслевые соглашения, республиканская трехсторонняя комиссия по социальному партнерству. Но установление нового механизма начисления заработной платы потребует пересмотра ее минимального размера в сторону резкого увеличения. Это усилит давление на бюджет, катализирует необходимость пересмотра оплаты труда и в других сферах экономики. Поэтому попытки поставить данный вопрос ребром на протяжении долгих лет попросту пресекались.

Мы начали поднимать эту проблему еще восемь лет назад. Все эти годы вокруг нее шла дискуссия. В двух генеральных соглашениях о социальном партнерстве (2016-2018, 2018-2020 г.г.) вопрос по поводу 131-й конвенции МОТ стоял на повестке дня, но от необходимости ее ратификации уполномоченные органы шарахались.

Только тогда, когда этот вопрос решится, наши государственные органы будут вынуждены пересмотреть механизм начисления зарплат, установить их реальные размеры, а главное - механизм индексации. Это тот самый спасательный круг, который мог бы удержать многие трудовые коллективы от желания конфликтовать с работодателями.

А пока этого механизма, необходимого для нивелирования остроты социальных противоречий, в нашем государстве нет.

Лишенные права голоса

- В такой ситуации, кто, по-вашему, должен отстаивать права работников наемного труда – государство, профсоюзы или сами работники?

- Если подходить цивилизованно, то все вместе. Однако в данном конкретном случае, образно говоря, спасение утопающих – дело рук самих утопающих.

Сегодня работники наемного труда должны, прежде всего, переосмыслить роль и значение профессиональных союзов. В свою очередь, государство тоже должно пересмотреть свою позицию в отношении профсоюзов. Пока же оно делит их на «любимчиков» и «пасынков». В роли первых выступает ФПРК, в роли вторых – мы, Конфедерация труда, и объединение «Аманат». Такой подход в корне противоречит принципам социального партнерства, предусмотренным Трудовым кодексом. Все социальные партнеры должны быть равными между собой.

Сегодня требуются совместные усилия по выработке необходимых механизмов сотрудничества. Я не за перетягивание каната и не собираюсь бросать тень на работу своих коллег из ФПРК и других профсоюзных объединений. Но когда действует принцип «все равны, но одни равнее, чем остальные», о совместных и эффективных усилиях говорить не приходится.

- Это правда, что на последнем конгрессе Международной конфедерации труда (МКТ) в Копенгагене делегацию ФПРК лишили права голоса? Почему это произошло и какими могут быть последствия?

- Так и есть. В первую очередь это имиджевые потери. ФПРК является самой массовой в Казахстане организацией, объединяющей наемных работников. В ней насчитывается порядка двух миллионов членов. Однако из их рядов все чаще и громче раздаются голоса тех, кто недоволен работой федерации. Суть претензий касается невыполнения в полном объеме требований устава и закона о профессиональных союзах, а также того, что при возникновении тех или иных трудовых конфликтах ФПРК не принимает необходимых мер.

В чем причина? Почему-то получилось так, что действующее в Казахстане законодательство о профсоюзах работает в пользу ФПРК и не учитывает мнений менее крупных профсоюзных объединений. Исполнительная власть на всех уровнях тоже отдает предпочтение этой федерации. С таким положением вещей можно было бы смириться, если бы это подкреплялось ее активной работой в плане социальной защиты людей труда. Но ведь такого нет, о чем свидетельствуют трудовые конфликты в Жанаозене, на Тенгизе и т.д.

Более того, конфликты то и дело возникают внутри самой ФПРК. Так, в начале 2018 года из ее состава вышла самая крупная организация – профсоюз работников здравоохранения. Такие же настроения царят и в ряде других объединений. Однако подобные устремления подавляются с использованием административного ресурса. В итоге люди, лишенные права на добровольный выбор, вынуждены в принудительном порядке оставаться в рядах федерации.

Именно поэтому МКТ, рассмотрев все вопросы, связанные с исполнением закона о профессиональных союзах, а, если быть точнее, с его нарушениями (в частности, ликвидацией Конфедерации независимых профсоюзов, которую возглавляла Лариса Харькова), приняла столь жесткое решение. Понятно, что такая мера напрямую бьет по международному имиджу Казахстана. Наша страна могла быть включена в особые списки неблагонадежных по классификации МОТ. Потому что казахстанский закон о профсоюзах до сих пор не соответствует положениям 87-й конвенции МОТ о свободе объединений. И это является предметом многолетней конфликтной ситуации во взаимоотношениях ФПРК с МОТ и МКТ.

Поэтому случившееся на последнем конгрессе МКТ стало вполне закономерным итогом недальновидной государственной политики в отношении профсоюзов.

Удушающая пуповина

- Какие шаги необходимы для того, чтобы профсоюзы стали реальной силой, с которой считались бы и государство, и работодатели?

- Для этого необходимо разорвать пуповину зависимости профсоюзов от государственных или хозяйственных органов. Они должны обладать большей независимостью. Но следует честно признать, что в сложившемся сегодня положении есть немалая доля вины и самих профсоюзов. Ни государственные, ни хозяйственные органы не будут «передвигать» ноги профсоюзам или заставлять их работать так, как надо. Это наша внутренняя проблема, и решать ее должны мы сами.

Пока же менталитет самих членов профсоюзов оставляет желать лучшего. Люди боятся потерять работу, возможность зарабатывать на хлеб. Поэтому они вынуждены терпеть унижения и, сжав зубы, держаться за свои рабочие места.

- С учетом того кризиса, который переживает профсоюзное движение Казахстана, какими вам видятся его перспективы?

- Думаю, нас ждет следующая тенденция. Малочисленные организации профсоюзов постепенно будут передавать свои полномочия вышестоящим независимым структурам на уровне территорий, отраслей или крупных производств. Потому что мелкие первичные организации сегодня со своими функциями явно не справляются. Они зависимы от работодателей или аффилированы с властью, не имеют самостоятельных бюджетов, а, следовательно, не могут быть обеспечены квалифицированными кадрами.

Думаю, будущее за централизацией, но не через назначение государством в руководство крупных профсоюзных объединений своих ставленников из числа бывших чиновников, а через выборность. Потому что в последнее время у нас наблюдается полное игнорирование принципов демократии. Если проанализировать состав руководителей многих звеньев профсоюзных структур, то можно увидеть, что в массе своей это назначенцы. Сегодня большой интерес у этих людей вызывают такие сферы, как здравоохранение и образование, в которые пришли люди, далекие от защиты интересов наемных работников. Эти бывшие крупные чиновники, не проработавшие ни одного дня на профсоюзном поприще, пытаются учить нас уму-разуму. Возрождается былая практика, когда профсоюзы служили неким запасным аэродромом для отставных госслужащих.

А это, как говорится, уже ни в какие ворота...

Автор: Кенже ТАТИЛЯ

Мектептегі кездесу кеші

 

Мектептегі кездесу кеші

Қуат Құдайбергенов,
Ақтөбе қаласындағы "Қазанғап атындағы балалар өнер мектебінің"
журналистика өнер негіздері" класының оқушысы.

     Биылғы оқу жылы мен үшін қуанышты жаңалықпен басталғандай. Өйткені қыркүйек айында құтты мекен Ақтөбенің төрінде Шығармашылық академиясында заманымыздың заңғар ақыны Мұхтар Шахановпен кездесу болып өтті.

1      «Жанартау жүректі ақын» атты әдеби-танымдық кешке ақынмен бетпе-бет жүздесіп, сұхбаттасуға қаламыздың бір топ жастары жиналды. Солардың ішінде Қазанғап атындағы балалар өнер мектебіндегі журналистика негіздері курсының өлеңге жаны құштар жастар көп болды. Кеш барысында ақынның өлеңдері нақышына келтіріп, мәнерлеп оқылды. Сондай-ақ ақын ашық әңгіме барысында өзінің басынан өткен қиын-қыстау кезеңдерімен бөлісіп, жас ұрпақтың бойындағы патриоттық сезімді оята білді. Зал көрерменге лық толы болғаны соншалық, әдебиет сүйер жастарымыз көкейкесті сұрақтарын бірінен соңы бірі жаудырды. Алайда бірде-бір сауалды ақын ағамыз жауапсыз қалдырмады. Сол кештегі ең маңызды әңгімелерінің бірі – желтоқсан оқиғасы. Желтоқсан оқиғасының шындығын қарапайым халыққа айту үшін мінбеге шығып сөз сөйлемекші болған. Алайда сол заманда Шахановтың атын естігеннен шошитын Кеңес үкіметі ақынның мінбеге шығуына үзілді-кесілді қарсылық танытыпты. Алған бетінен қайтпайтын ақын ағамыз қулыққа басып, бір топ адамдарға «Шаханов Арал жағдайын айтуға 3-5 минут сөз беруіңізді сұрайды» деген хатқа қол қойдырып алыпты. Сөйтіп, мінбеге шығып сөз сөйлеуге рұқсат алады. Алайда ол Арал қасіретін айтпай, Желтоқсан оқиғасы жайлы шындықты жайып салады. Міне, бұл сөзсіз ерлік. Жасының үлкендігіне, денсаулық жағдайының қалыпты еместігіне қарамастан, біздер секілді әдебиеттің кемесінде жүзіп келе жатқан жас жеткіншектермен жүздесуге келген Мұхтар Шахановқа айтар алғысымыз шексіз. Кеш соңында сыршыл ақынымыз біз үшін керемет сыйлық жасады. Естелік суретке түсіп,өзінің қолтаңбасын қалдырды. Әлем мойындаған әйгілі қаламгердің шығармалары біз үшін үлгі өнеге.

2

3

4

 

УЧАСТИЕ КОНФЕДЕРАЦИИ ТРУДА НА 10 СЪЕЗДЕ ФЕДЕРАЦИИ НЕЗАВИСИМЫХ ПРОФСОЮЗОВ РОССИИ

ПРЕДЛАГАЕМ ВАМ ОЗНАКОМИТЬСЯ С ФОТО-ВИДЕО ОТЧЕТОМ ОБ УЧАСТИИ КОНФЕДЕРАЦИИ ТРУДА

НА 10 СЪЕЗДЕ ФЕДЕРАЦИИ НЕЗАВИСИМЫХ ПРОФСОЮЗОВ РОССИИ

Уважаемые коллеги!

     После небольших раздумий, решил в этой необычной форме отправить отчет о моем пребывании на десятом съезде Федерации независимых профсоюзов России. Комментариев здесь особых не требуется. Детали обсудим при непосредственной встрече. Главное Шмаков М.В на безальтернативной основе избран на новый 5-летний срок Председателем ФНПР при подавляющей поддержке Из присутствующих в зале 632 делегатов съезда: за Шмакова М.В -610 делегатов; против -22 делегата. С видео приветствием выступил Гай Райдер - Генеральный секретарь МОТ и лично поздравила Шаран Барроу

С уважением М.Машкенов

Генеральный секретарь Международной Конфедерации Профсоюзов

Визит делегации МОТ и ключевые задачи профсоюзов

Визит делегации МОТ и ключевые задачи профсоюзов

Алматы с рабочим визитом  посетила делегация Международной Организации Труда. В состав делегации вошли завсектором стран Европы и Центральной Азии Бюро МОТ Сергеюс Главацкас и Главный специалист по деятельности трудящихся Московского Бюро МОТ Гоча Александрия. Они приняли участие в работе круглого стола, организованного Казахстанской Конфедерацией труда совместно с Алматинским союзом профсоюзов. Основной темой обсуждения стали вопросы ратификации Конвенции МОТ № 131 и ключевые задачи профсоюзов.

Участники круглого стола обсудили проблемы, связанные с ратификациией Конвенции МОТ № 131 «Об установлении минимальной заработной платы с особым учетом развивающихся стран» (принята МОТ в 1970 г.). Кроме этого рассматривались ключевые стратегические задачи профсоюзов, а также основные положения проекта «Концепции унифицированной системы оплаты труда Республики Казахстан», представленной доктором экономических наук, Председателем Координационного Совета М. Кажикеном. Также участники обсудили состояние института социального партнерства, некоторые аспекты его нормативной правовой базы, а также работу республиканской трехсторонней комиссии по социальному партнерству и регулированию социальных и трудовых отношений. В своем выступлении Генеральный секретарь Конфедерации труда М. Машкенов подчеркнул, что большинство конфликтных ситуаций на производстве связаны с размером или несвоевременной выплатой заработной платы. Поэтому необходима консолидация усилий всех профсоюзных  объединений для решения проблемы столь важной для всего 8- миллионного  работающего населения Республики Казахстан. М. Машкенов подчеркнул, что решить все вопросы с заработной платой, крайне сложно, но на основе выработанных МОТ Конвенций и соответствующих Рекомендаций МОТ, а также путем внесения корректировок в  наше  национальное   законодательство  это вполне реально сделать без всяких протестов и забастовок.

Доктор экономических наук  Мейрам Кажикен рассказал о работе Координационного  Совета, который он возглавляет. Координационный совет  образован  Казахстанской Конфедерацией труда, Содружеством профсоюзов Казахстана «Аманат», рядом отраслевых профсоюзов Казахстана  а  также казахстанскими учеными. Это диалоговая площадка для  обсуждения и принятия конкретных шагов по улучшению системы заработной платы в Республике Казахстан. Были определены три  основных направления деятельности Совета:

  1. Инициировать внесение Правительством Республики Казахстан (стороной Республиканской трехсторонней комиссии по социальному партнерству), представления на ратификацию Парламентом Республики Казахстан Конвенции МОТ №131 «Об установлении минимальной заработной платы с особым учетом развивающихся стран».
  2. Разработка (новой) Концепции унифицированной системы оплаты труда Республики Казахстан.
  3. Внесение Концепции в Республиканскую трехстороннюю комиссию по социальному партнерству (РТК) с целью создания - совместной рабочей группы, с участием сторон социального партнерства, для принятия соответствующих нормативно-правовых актов по регулированию заработной платы в Республике Казахстан.

В свою очередь, представители МОТ проинформировали участников круглого стола о текущей  работе организации и  обещали оказать техническую помощь по вопросам ратификации Конвенции №131. Они также  одобрили Резолюцию, принятую по  итогам работы круглого стола, с которой мы предлагаем познакомиться и нашим читателям.

РЕЗОЛЮЦИЯ

(по итогам работы круглого стола на тему «Вопросы ратификации Конвенции МОТ № 131 и ключевые задачи профсоюзов»)

 

5 июня 2019 года, г.Алматы

 

Участники круглого стола обсудили вопросы ратификации Конвенции МОТ №  «Об установлении минимальной заработной платы с особым учетом развивающихся стран» (1970 г.), ключевые задачи профсоюзов, а также основные положения проекта «Концепции унифицированной системы оплаты труда Республики Казахстан». Обсудили состояние института социального партнерства, некоторые аспекты его нормативной правовой базы, а также работу республиканской трехсторонней комиссии по социальному партнерству и регулированию социальных и трудовых отношений.

По итогам обсуждения приняли следующие пукты Резолюции:

  1. Для ведения консультаций и переговоров по подготовке к ратификации Конвенции МОТ №131 «Об установлении минимальной заработной платы с особым учетом развивающихся стран» необходимо подготовить группу квалифицированных экспертов. В связи с этим республиканским объединениям профсоюзов «Казахстанская конфедерация труда» и «Аманат» необходимо обратиться в МОТ с просьбой оказать техническую помощь в обучении 4-х человек по процедурам и методикам установления минимального размера оплаты труда (МРОТ);
  2. Принять за основу проект «Концепции унифицированной системы оплаты труда Республики Казахстан» и рекомендовать внесение в ее основные положения соответствующих изменений и дополнений, высказанных участниками круглого стола;
  3. Поддержать решение Координационного совета о внесении в Правительство Республики Казахстан Обращения о необходимость начать консультации по ратификации Конвенции МОТ № 131, а также Концепцию унифицированной системы оплаты труда Республики Казахстан»;
  4. Призвать правительство активизировать деятельность республиканской трехсторонней комиссии по социальному партнерству и регулированию социальных и трудовых отношений (РТК), и создать при ней постоянно действующий рабочий орган. Социальные и экономические реформы невозможны без согласованных и скоординированных действий трех основных социальных партнеров: государство, профсоюзы и общественные объединения работодателей. Только обладая равными правами и будучи заинтересованными партнерами, они способны решать сложнейшие задачи и обеспечить развитие страны. Следовательно, необходим постоянный заинтересованный диалог на площадке РТК.
  5. Республиканским объединениям профсоюзов «Казахстанская конфедерация труда» и «Аманат» инициировать разработку нового законопроекта о профсоюзах в целях повышения статуса данной общественной организации, расширения полномочий профсоюзов по защите интересов рабочих и служащих, обеспечения полной независимости от государственных органов. Необходимо принять нормы, усиливающие роль и статус отраслевых объединений профсоюзов, запрещающие органам (местным и центральным) государственной власти вмешиваться в деятельность профсоюзов.

Визит делегации ВКП

Визит делегации ВКП.

В Алматы с 18 по 20 марта с визитом находилась делегация Всеобщей Конфедерации труда. В состав делегации вошли: заместитель Генерального секретаря ВКП Потапов Альберт Михайлович, председатель Международного объединения профсоюзов металлистов Шатохин Николай Павлович и главный специалист Департамента международного сотрудничества Федерации Независимых Профсоюзов России Блохин Николай Сергеевич. Как известно, Казахстанская конфедерация труда подала официальную заявку на вступление в ВКП, поэтому основной целью визита стало подробное знакомство членов делегации с работой ККТ, а также встречи с профлидерами и профактивистами Казахстанской Конфедерации труда. На встречах поднимались вопросы, касающиеся как текущей деятельности ВКП, так и будущего профсоюзного движения в мире в целом.

IMG 4907

 

IMG 4958

IMG 4961

Казахстанская Конфедерация Труда в ВКП!

Уважаемые коллеги!

Довожу до вашего сведения, что 12 апреля 2019 года решением Совета Всеобщей конфедерации профсоюзов - международного Объединения профсоюзов (ВКП) под председательством Шмакова М.В - Президента ВКП, было принято решение о приеме в качестве членской организации Республиканское Объединение Профсоюзов "Казахстанской Конфедерации Труда".
Таким образом было исполнено решение Координационного Совета Конфедерации труда от 16 марта 2018 года о вступлении в ВКП.
Предметом деятельности ВКП являются координация и содействие в обеспечении деятельности членов ВКП в межгосударственных и межправительственных органах стран СНГ к которым относятся "Совет Глав государств" и "Межпарламенская Ассамблея" стран содружества.
Данное решение является актом признания Конфедерации труда полномочным представителем профсоюзов Казахстана в данном ведущем международном Объединении, объединяющем в своих рядах более 35 миллионов членов профсоюзов СНГ.

Передаю Всем Вам братский привет и поздравления от руководства ВКП в связи с наступающими майскими праздниками с пожеланиями успехов и удач в нашем благородном деле - защите интересов человека Труда!

С уважением, Генеральный секретарь Конфедерации труда Мурат Машкенов

Ответ Администрации Президента РК

Заявление в связи с отставкой правительства РК

Меморандум о сотрудничестве и совместных действиях

Выступлением генерального секретаря

Предлагаем Вам ознакомиться с выступлением генерального секретаря казахстанской конфедерации труда Мурата Машкенова

и председателя отраслевого профсоюза работников науки, инновационных и образовательных организаций Марата Молдабекова

Чиновничья монополия в профсоюзах опасна

ПРОГРАММА ДЕЙСТВИЙ КАЗАХСТАНСКОЙ КОНФЕДЕРАЦИИ ТРУДА

Утверждена  Координационным

советом РОП ККТ

13.12.2018г.

 

     В условиях изменяющихся государственных  и общественных отношений среди всех существующих институтов Гражданского общества, профессиональные союзы сохранились, как самое массовое объединение работников.

     Новый Закон Республики Казахстан «О профессиональных союзах» от 27 июня 2014 года, внес существенные коррективы в деятельность профсоюзов.  В нем были определены уровни социального партнерства,  реально повлиявших на формирование  структуры  профсоюзов и целесообразность сохранения принципа ассоциированного членства профсоюзных организаций по вертикали.

Вместе с тем, организационное строение профсоюзов было определено исключительно только по производственно-отраслевому принципу, который не учитывает реально сложившуюся структуру государственных органов и хозяйствующих субъектов. Экспертное заключение МОТ отметило несоответствие Закона  положениям основополагающей Конвенции  №87 МОТ «О свободе объединений», ратифицированной Казахстаном.

     В этих условиях Казахстанская Конфедерация Труда  считает необходимым расширить принципы объединения работников, добавив возможность создания объединений профсоюзов по корпоративному, территориальному и профессиональному принципам.

     Принципиально настаиваем, на необходимость законодательного закрепления права для  Локальных профсоюзов создавать  Ассоциации (союзы),  Федерации  и Конфедерации на основе учредительных договоров. Данное право, устранит основу нарастающего  конфликта имущественных  интересов равноправных юридических лиц  по вопросам управления собственностью профсоюзов и полностью соответствует Конвенции №87 МОТ «О свободе объединений».

     Считаем, необходимым  внести изменения в Трудовой кодекс Республики Казахстан, в части расширения полномочий представителей работников в организациях по осуществлению общественного контроля и устранению выявленных ими нарушений, особенно в области безопасности и охраны труда; упрощения процедур разрешения коллективных трудовых споров.

                                              1

     Конфедерация  труда отмечает повсеместное нарастание тенденций прямого вмешательства отдельных государственных органов, особенно чиновников местных исполнительных органов власти (Акиматов), в дела профсоюзов. Применение ими изощренных способов и методов влияния  с  использованием «телефонного права» на работодателей заметно активизировалось с начала 2018 года.

     Данные незаконные действия исполнительных органов власти продолжаются до настоящего времени, несмотря на ратифицированную Казахстаном Конвенцию №87 МОТ «О свободе объединений»,  действующую Конституцию Республики Казахстан (статьи 5,23), тем самым создавая искусственную  основу для конфликтов между  профсоюзами и исполнительными органами власти и дискредитации созданной Системы социального партнерства.  Игнорируется пункт 6.6 Генерального соглашения между Правительством Республики Казахстан и  республиканскими объединениями работников и работодателей на 2018-2020 годы:  «Соблюдение законодательных и общепризнанных международных норм и правил о невмешательстве в деятельность профессиональных союзов и объединений работодателей, не препятствование их созданию и функционированию».

     Вместе с тем в условиях участившихся случаев нарушений трудовых прав и свобод  работников в области оплаты, охраны,  безопасности их труда, потребность в защите их интересов и прав нарастает. Профсоюзы могут и должны занять  достойное место в системе  взаимоотношений между работниками, работодателями и государственными органами.                                                                          

Наши  цели:

  1. Повысить эффективность совместных действий всех членских организаций по укреплению положения казахстанских работников, усовершенствовать механизм их правовой защиты, расширить перечень  государственных гарантий в сфере трудовых отношений посредством  конструктивного диалога и социального партнерства на всех его уровнях. 
  2. Создать комплексную систему  эффективных защитных мер для своих членов профсоюзов  в условиях развития частного бизнеса и  существенных изменений  роли Государства в экономике, принимая участие в совместной с органами  государственной власти и работодателями деятельности.
  3. Консолидировать деятельности членских организаций Конфедерации труда и их объединений по реализации совместно утвержденных Планов и Программ. Усилить мотивацию и расширить членскую базу Конфедерации труда за счет применения современных и эффективных средств и мер защиты, а также коллективно выработанных  организационных и финансовых мероприятий.   

                                                    2

Наши задачи:  

       1.С использованием разрешенных законных методов и действующего механизма социального партнерства,  добиться  равенства перед Законом всех общественных объединений в соответствии со статьей 5 Конституции Республики Казахстан, принципами и задачами социального партнерства, предусмотренных статьей 147 Трудового Кодекса Республики Казахстан, с целью достижения паритетного представительства и равноправия сторон социального партнерства.

  1. Прекратить практику  государственного протекционизма в отношении отдельных общественных объединений, что дестабилизирует обстановку в системе социального партнерства и вызывает недоверие к исполнительным органам власти Казахстана со стороны рядовых членов профсоюзов.
  2. Вернуть доверие к профсоюзам, способствовать их востребованности в обществе как эффективной институциональной формы защиты трудовых и социально-экономических прав работающей части населения.
  3. На основе консолидации усилий профсоюзов Казахстана, достигать свои Уставные цели и задачи исключительно правовыми способами, в рамках действующего законодательства Республики Казахстан.
  4. Добиться законодательного утверждения Парламентом Республики Казахстан предложенных Конфедерацией труда дополнений и изменений в  действующий  Закон «О профессиональных союзах», с целью достижения закона максимальному соответствию Конвенции №87 «О свободе объединений», ратифицированной Республикой Казахстан.
  5. Добиться    законодательного права участия Республиканских объединений профсоюзов (РОП) в согласовании  проектов нормативных правовых актов, в том числе закрепления прав профсоюзов в согласовании проектов правовых актов в социально-трудовой сфере  в Законе Республики Казахстан «О правовых актах», касающихся прав, свобод и обязанностей граждан.                                                                                         

Основные  направления деятельности:

     1.Взаимодействие с центральными органами исполнительной власти.

  1. Представление интересов членских организаций в соответствии с заключаемыми Договорами о сотрудничестве и делегированных Конфедерации труда полномочий в Республиканской комиссии по социальному партнерству с Правительством Республики Казахстан, республиканскими объединениями работников и работодателей,
  2. Участие и представление интересов членских организаций в республиканских консультативно-совещательных органах для реализации своих уставных целей и задач в полном соответствии с  делегированными полномочиями.

                                                       3

     2.Взаимодействие с членскими организациями.

  1. Отношения реализуются на основе конфедеративного принципа создания РОП «Казахстанская Конфедерация Труда», что предполагает добровольность вступления, полную организационную и финансовую самостоятельность всех  членских  организаций, принявших решение о вступлении в ее состав (без обязательного организационного подчинения членских организаций по вертикали),  в соответствие со статьей 11 Закона «О профсоюзах».
  2. Взаимоотношения Конфедерации труда с членскими организациями (планирование организация текущей работы, финансовая и иная деятельность) осуществляются на основе делегированных полномочий в соответствии с подписанными  Договорами  о сотрудничестве и Уставом РОП «ККТ», а также иными подписанными договорами и соглашениями исключительно на добровольной основе.

      3.Финансирование непосредственной  текущей  деятельности Конфедерации труда, установлено  в соответствии с Уставом РОП «ККТ» в фиксированной сумме национальной валюты Казахстана в сумме от трех тенге с одного члена профсоюза членской организации, без привязки к процентному соотношению валового  сбора профсоюзных взносов в  первичных организациях профсоюзов. Все решения по сбору,  распределению и иному использованию взносов на общие и совместные мероприятия с членскими организациями, реализуются исключительно Исполкомом и Координационным Советом РОП «ККТ».  

     3.Совершенствование законодательства.

  1. Систематический анализ правоприменительной практики действующего законодательства, по вопросам регулирования трудовых и социально-экономических отношений.
  2. Разработка предложений для внесения изменений и дополнений в действующее законодательство, в том числе совершенствование трудового законодательства в части обеспечения безопасности и охраны труда с целью приближения к международным стандартам. Проведение круглых столов, обучающих семинаров, тренингов по перспективным направлениям законотворческой деятельности.

      3.Регулярное участие в деятельности  рабочих  групп, комиссиях   по социально-значимым законам  и актам совместно  с социальными партнерами.

                                                   4

                                                                                                                          

     4.Международная деятельность.                                

    1.Установление  деловых отношений  с Международной Организацией Труда,  Международными объединениями  профсоюзов, а также членство в них  по решению коллегиальных органов Казахстанской Конфедерации труда  для реализации ее уставных целей и задач.

     2.Участие в международных Программах, обучающих семинарах по обмену опытом и развитию связей с международными объединениями профсоюзов.

 

      5.Перспективные  направления  в работе Конфедерации труда и ее членских организаций:

       1. Участие  в формировании социальной политики Государства на всех уровнях.

       2. Формирование Республиканского бюджета с учетом его  соответствия минимальному прожиточному минимуму и  реально подтвержденным  нормам потребления.

  1. Внесение научно-обоснованных предложений для досрочного выхода на пенсию работников с вредными и тяжелыми условиями труда в Правительство Республики Казахстан.
  1. Ратификация Конвенции №131МОТ «Об установлении минимальной заработной платы с особым учетом развивающихся стран». Включение в Трудовой Кодекс Республики Казахстан положения о государственной гарантии по индексации заработной платы работников.
  1. Проведение регулярных Мониторингов:

по применению Конвенции №87 МОТ «О свободе объединений и защите права объединяться в профсоюзы»;

выполнения Плана Мероприятий (Дорожной карты) по исполнению Генерального Соглашения между Правительством Республики Казахстан и республиканскими объединениями работников и работодателей на 2018-2020 годы.

Итоги проверок  рассматривать на очередных  заседаниях Совета ККТ и соответствующих трехсторонних комиссий  по социальному партнерству.

  1. Осуществлять общественный контроль, за соблюдением трудового законодательства, принимать действенные меры по результатам проверок, особенно по вопросам безопасности и охраны труда.
  1. Кадровая политика Казахстанской Конфедерации труда,  основывается:

     -на неукоснительном соблюдении  сроков полномочий выборных профсоюзных работников, предусмотренных Уставами профсоюзов и решениями их  уполномоченных коллегиальных органов по личному составу;

- введения «институтов стажеров и наставников», с созданием соответствующего кадрового «резерва»  и  социальных лифтов  для молодежи.

  1. Внести на рассмотрение Координационного Совета Конфедерации труда» (до конца 2019 года), новую «Концепцию развития профсоюзного движения Казахстана в 21 веке» с учетом предложений членских организаций и перспективных направлений развития международного профсоюзного движения.
  1. Определить перспективные направления по оказанию членам профсоюзов новых видов услуг с учетом сложившихся рыночных отношений с целью повышения мотивации профсоюзного членства.

     Все вышеуказанные предложения Конфедерации  труда  построены на основе Уставных  принципов  деятельности Казахстанской Конфедерации труда:

  1. Коллегиальность принимаемых решений. Мы убеждены, что коллегиальность принимаемых решений общественными объединениями

не позволит  уклоняться от общественных настроений людей, не позволит нарушать их  Конституционные права и свободы, в том числе право  граждан на свободу объединений.

  1. Учет потребностей членских организаций.
  2. Конструктивный подход к решению проблем, в первую очередь, основываясь, на анализе ситуации, выборе возможных вариантов и реальности предлагаемых решений.
  3. Открытость и прозрачность  организационной и финансовой работы исполнительных органов Казахстанской Конфедерации труда и ее членских организаций.   

Казахстанская Конфедерация труда последовательно будет осуществлять свою деятельность на объединение всех организованных работников страны, для создания эффективной системы защиты человека труда.

 

Генеральный секретарь

РОП «Казахстанская Конфедерация труда»             Мурат Машкенов.